|
|
Türkçe-Farsça ve Farsça-Türkçe çeviri konusunda, her biri alanında uzmanlaşmış çevirmenlerden oluşan çevirmen kadromuzla sizlere en
yüksek kalitede Farsça çeviri hizmetleri sunma gayretindeyiz.
Tüm Farsça-Türkçe ve Türkçe-Farsça çeviri
ihtiyaçlarınızda hizmetinizdeyiz.
Farsça hakkında:
Farsça (فارسی), İran İslâm Cumhuriyeti, Afganistan,
Tacikistan, Özbekistan ve Basra Körfezi ülkelerinde
konuşulan Hint-Avrupa dil ailesine mensup dildir. Farsî
(Parsi) ya da Acemce de denir. Hint-Avrupa dil ailesinin bir
kolu olan Hint-İran dillerinin İran öbeğine bağlıdır. Antik
Pers halkının konuştuğu dilden türemiştir.
Farsça ve lehçeleri İran, Afganistan ve Tacikistan'da
resmi dil statüsündedir. CIA World Factbook'a göre İran,
Afghanistan, Tacikistan ve Özbekistan'da yaklaşık 64 milyon
kişinin anadili Farsça'dır. Hindistan ve Pakistan
başta olmak üzere diğer ülkelerde de bir o kadar daha
kişinin bu dili konuştuğu tahmin edilmektedir. 2006 yılında
UNESCO'ya Farsça'yı da dillerinden biri olarak
seçmesi önerildi.
Farsça, komşu ülkelerin dillerini, özellikle Orta
Asya, Kafkasya ve Anadolu'daki Türk dillerini etkilemiştir.
Arapça ve Mezopotamya dilleri [kaynak belirtilmeli]
üzerindeki etkisi ise daha azdır.
İngiliz sömürgeciliğinden beş yüzyıl önce, Hindistan ve
civarında ikinci dil olarak yaygın bir şekilde
kullanılmaktaydı. Güney Asya'da kültür ve edebiyat dili
kabul edilmişti. Moğol İmparatorluğu zamanında ise resmî dil
oldu. Farsça'nın bölgedeki tarihsel etkilerinin
kanıtı Hindustani, Kaşmiri, Punjabi, Sindhi, Gujarati,
Bengali ve hatta Telugu dilleri üzerindeki süregelen
etkisinden ve bölgede İran edebiyatının hala sevilmesinden
anlaşılabilir. Özellikle Urdu Farsça'nın Arapça,
Türkçe ve Güney Asya'nın bölgesel dillerinin
kombinasyonudur, Hindistan Moğol İmparatorluğu'nun müslüman
bölgelerinde yoğun bir şekilde kullanılmıştır.Farsça,
İ.Ö. 550-330 yılları arasında İran'da hüküm süren Parsa
halkının konuştuğu dilden gelmektedir. Osmanlı'da da Farisi,
Farsi, Parsça, Parsi, Farsî olarak adlandırılmıştır. Pers
İmparatorluğunun resmî dili olduğu dönemde, imparatorluk
sınırları içerisinde çok geniş bir bölgede konuşulmaktaydı.
18. yüzyılda İngilizler yasaklayana kadar Hindistan'da
mahkemelerde resmi dil idi. Delhi'deki Kızıl Kale'nin
duvarlarında şu cümle yer alır:
"Agar Ferdows dar jahan ast hamin ast o hamin ast o hamin
ast"; - 'Eğer dünyada cennet varsa, burdadır, buradadır,
buradadır"
Arapça'da "p" harfi olmadığından Farsi şeklinde telaffuz
edilmeye başlanmıştır. Farsça büyük değişime uğrayarak
günümüzdeki halini almasına rağmen, şu şekilde kategorize
edilebilir:
* Eski Farsça
* Orta Farsça
* Klasik Farsça
* Çağdaş Farsça
Eski Farsça
Akamenid'ler devrinde Parsa kabilesinin konuştuğu Farsça'ya
denir. Taş üzerine oyulmuş örnekleri kalmıştır.
Orta Farsça
Sasaniler döneminde konuşulan ve "Pahlavi" olarak da bilinen
Farsça'dır. Zerdüştlükle ilgili bir çok yazılı belge bu
dildedir. Bundahish, Arda Virafname, Mainu Khared, Pandnameh
Adorbad Mehresfand bu belgelerden bazılarıdır.
Klasik Farsça
Klasik Farsça'nın orijini çok belirgin değildir. Kelime
kökleri ülkenin değişik kesimlerinde konuşulan dillerden
alıntıdır, ama kelimelerin çoğunluğunun kökü "Eski Farsça",
"Pahlavi" ve Avesta'dandır. Klasik yazımlarda ve şiirlerde
kendini gösterir. Firdevsi (Ferdowsi) bu dili Arap
istilacılardan korumak için 30 yıl acı çektiğini ve
neredeyse dilin kaybolma noktasında olduğunu söyler. Daha
sonraları, Moğollar İran'ı işgal ettiği zaman, Fars
kültürünü, dilini ve edebiyatını geniş bir alana yaydılar.
Hindistan'da mahkeme dilini Farsça yaptılar.
Çağdaş Farsça
Günümüzde konuşulan Farsça bir çok yabancı sözcük içerir.
Özellikle teknik terimler İngilizce, Fransızca ve
Almanca'dan Farsça'ya geçen teknik terimler koyalıkla ayırt
edilebilir. Arapça2an geçen kelimeler ise dilin yapısını
bozguna uğratmıştır.
Avrupa dillerinden gelen kelimeler Farsça'da tam karşılığı
olmadığı için bir durumu ya da ürünü betimlemek için aynen
alınmıştır. Teknik olmayan bazı kelimeler de, örneğin; mersi
(teşekkür) dile yerleşmiştir.
Farsça'nın Lehçeleri
Standard Farsça'nın 3 çağdaş varyasyonu vardır:
1. Farsça : İran'da konuşulan Çağdaş Farsça
2. Tacikçe: Tacikistan, Özbekistan ve Rusya'da konuşulan
Farsça. Kiril alfabesiyle yazılır.
3. Darice: Afganistan, Özbekistan ve Pakistan'da konuşulan
Farsça
Ayrıca İran, Afganistan ve Tacikistan'da standard Farsça'dan
biraz farklı olan yerel lehçeler de vardır. Lari (Iran),
Hazaragi (Afganistan), ve Darwazi (Afghanistan veTacikistan)
bunlardan bazılarıdır.
The Ethnologue, konuşulduğu yerlere göre şu sınıflandırmayı
önermektedir:
* Batı Farsça'sı veya İranca (İran)
* Doğu Farsça'sı (Afganistan)
* Tacikçe (Tacikistan, Özbekistan)
* Hazaragi (Afganistan)
* Aimaq (Afganistan)
* Bukharice (Israil, Özbekistan)
* Darwazi (Afganistan, Tacikistan)
* Dzhidi (Israil, İran)
* Pahlavani ( Sistan eyaletinin bazı yerlerinde ve
Afganistan)
Çağdaş İran'da veya sınıra yakın bazı yerlerde etnik
grupların konuştuğu bağlantılı diller şunlardır:
* Luri (veya Lori), İran'ın güneybatısında Lorestan ve
Khuzestan eyaletlerinde.
* Taliş (veya Talişi), kuzey İran ve Azerbaycan'ın güney
bölgelerinde
* Tat (veya Tati veya Eştehardi), Doğu Azarbaycan, Zancan ve
Qazvin'de. Ayrıca Azerbaycan ve Rusya bazı yerlerinde
konuşulur, Musevi ve Hristiyan Tat olarak ayrılır.
* Darice (veya Gabri) Afganistan'ın resmi dilidir. İran'ın
Yazd ve Kerman bölgelerinde bazı Zerdüştiler tarafından
konuşulur. Yezdi olarak da adlandırılır.
Tacikler'in konuştuğu Farsça, Sovyet döneminde ayrı bir
edebiyat dili haline gelmiş olup geneli ile Farsça' nın bir
lehçesi olmasına karşın ayrı bir dil sayılır. İran' da ve
Afganistan'da Arap kökenli Fars alfabesi kullanılırken,
Tacikistan'da Kiril alfabesi kökenli Tacik alfabesi
kullanılır.
Üç lehçe karşılaştırılacak olursa, birbirinden çok farklı
olmadığı görülür. Afganistan Farsçası'nda kelimeler farklı
söylense de, İran Farsçası'nda yazıldıkları gibi yazılırlar.
Tacik Farsçası'nda ise telaffuzdaki farklar yazıya da
yansır.
Kaynak:
Wikipedia Farsça Sayfası |
|
