Ana Sayfa » Çeviri Makaleleri

Çeviri ve Bilgisayar: Makine Çevirisi Ne Kadar İşe Yarar?

Arkadaşına gönder! Bu sayfayı yazdır!

, kabaca bir metnin insan yardımı olmadan programları vasıtasıyla otomatik olarak gerçekleştirilmesidir. Yüksek kalitede tam otomatik bir makine çevirisi elde etmek çok uzun zamandır programcıların hedefi olsa da, bu hedefin ne zaman gerçekleşeceği şu an için bir muamma. Bunun nedenini anlamak için önce çeviri sürecini biraz inceleyelim.

Bir ’ işini yaparken, kolay gibi görünen bir sürecin altında aslında karmaşık birçok süreç ve işlem yatmaktadır. Öncelikle kaynak metni tamamen anlamalıdır. Bunun için de çeviri yaptığı dile ve o dilin unsurları olan dilbilgisi, sözdizimi, deyimler, anlambilim ve kültürel çerçeveye tam anlamıyla hâkim olmalıdır. Ancak iş bununla bitmez; kaynak metni tam anlamıyla anladıktan sonra, sıra metni hedef dile aktarmaya gelmiştir. Bunun için de hedef dilin tüm inceliklerine mazhar olmalı ve çeviriyi yaparken kaynak metnin üslup, tonlama, hedef kitle vb. özelliklerini dikkate almalıdır. İşte bu yüzden, en kaba haliyle anlattığım çeviri süreci, şu an için en gelişmiş işlemcilere sahip bilgisayarların ve en harika yazılımların bile altından kalkamayacağı kadar karmaşık bir süreçtir.

Mevcut imkânlarla, kaliteli bir çeviri üretecek yapay zekâlar geliştiremeyeceklerini anlayan uzmanlar artık insan temelli otomatik sistemler geliştirme yoluna gitmektedir. Bu sistemde üstte yine yapay bir işlemci, altta ise kelimelerin anlamlarına ek olarak gerçek çevirmenler tarafından çevrilmiş cümleler bulunmaktadır. Yani sistem, sözcük anlamlarına ek olarak gerçek çevirmenlerin çevirilerini hafızasına depolamakta ve benzer metinlerin çevirisinde bu veritabanından faydalanmaktadır. Ancak dilin sürekli kendini yenileyen canlı bir varlık olduğu düşünülürse, o veritabanına ne kadar çeviri kaydedilirse kaydedilsin, asla tam anlamıyla çeviri yapabilen bir yazılım elde edilemeyeceğini anlamak zor olmaz. Bunun için insan gibi düşünen, insan gibi öğrenen ve kendini geliştirebilen, muhakeme yeteneğine sahip yapay zekâlar olması gerekir. Bu da şu an için uzak bir ihtimaldir.

Aslında makine çevirisinin işe yaradığı alanlar da yok değildir. Mesela makine çevirisi, yanlış anlaşılmaların risk oluşturmayacağı, önemsiz metinlerle ilgili genel bir fikir edinmek için kullanılabilir. Ama o metnin kaliteli bir çevirisine ihtiyaç duyulduğunda adres, kaliteli bir çevirmen olmalıdır.